U bent hier

Beeldvorming

Beeldvorming en Stigma

Psychisch kwetsbaar zijn is een moeilijk gegeven. Als persoon met een psychische kwetsbaarheid is het vaak worstelen om je hoofd boven water te houden.

Het is een balans vinden tussen je krachten en je kwetsbaarheid, wat op zich een hele opdracht is! Het is de zoektocht tussen bijvoorbeeld “wel of niet meegaan op een lange uitstap”, “ga ik terug studeren of vraagt dit teveel energie en inspanning?”, “blijf ik vanavond lang wakker voor die film of hou ik mijn structuur aan van vroeg slapen en uitgerust zijn de dag nadien”, etc.

Hier bovenop is het vinden van werk of terug aan het werk gaan geen makkelijke opdracht. Vaak val je terug op een ziekte- of invaliditeitsuitkering. Dit betekent in de realiteit vaak een inkomensval, wat een grote hindernis vormt naar rehabilitatie. Naast moeilijkheden met betaalbaar en kwalitatief wonen, wordt ook deelnemen aan cultureel en sociaal leven moeilijker.

Als klap op de vuurpijl kom je als patiënt of ex-patiënt ook nog in contact met stigma. Op psychiatrie en psychische kwetsbaarheden rust ook nu nog een duidelijke taboe. De beeldvorming over psychiatrie en psychische problemen wordt geconstrueerd uit verschillende kanalen, die subtiel of minder subtiel op elkaar inwerken. De portrettering van psychiatrische patiënten in films en series, verhalen van kennissen, vrienden of collega’s, kranten internet en media,… helpen hier niet in mee! Erger nog, het beeld van psychisch kwetsbare mensen wordt nog meer negatief of “gevaarlijker” belicht. Hierdoor wordt ook stigma in stand gehouden.

Voor mensen met psychische moeilijkheden werkt stigma sterk herstelondermijnend; Het beïnvloedt het contact met familie, vrienden, artsen, OCMW’s, ziekenhuizen, werkgevers, VDAB en werkt ook negatief op het beeld die je van jezelf hebt.

Stigma kan ervoor zorgen dat mensen je plots anders behandelen wanneer ze weten dat je  een psychische kwetsbaarheid hebt.

Daarbovenop is de kans ook groot dat je, bewust of onbewust, vooroordelen over psychische moeilijkheden op jezelf gaat betrekken. Zelfstigma kan dus daarom een enorme struikelblok zijn voor je psychisch welzijn.

 

Het ontstaan van de Werkgroep Ervaringsdelen en Destigmatisering (WED)

De Werkgroep Ervaringsdelen en Destigmatisering is in 2008 in de schoot van het Aanloophuis Poco Loco ontstaan als reactie op stigma en stereotype beeldvorming van psychische kwetsbaarheden.

Een stagiaire van Poco Loco had een connectie gelegd met een lokale fitnesszaak zodat de bezoekers van Poco Loco aan voordelig tarief zouden kunnen gaan sporten. In die tijd was fitness nog erg duur, en een jaarabonnement voor velen quasi onbetaalbaar. Alles was in orde, tot de eigenaar van de fitnesszaak erachter kwam wat en wie Poco Loco precies was, en de overeenkomst abrupt heeft opgezegd.

Dit ging als een schokgolf door Poco Loco en volgende vragen kwamen naar voor:  “weten mensen dan echt niet wat het is om een psychische kwetsbaarheid te hebben?”, “alsof dat nog niet genoeg is?”, “waarom komen vooroordelen en stigma daar nog eens bovenop?”.  Het onbegrip, de kwaadheid en het verdriet bij de bezoekers leverde echter ook iets positiefs op!

De bedenking werd gemaakt dat als de mensen en de maatschappij zo’n vreemd beeld hebben van psychisch kwetsbare mensen en psychiatrie, dan moeten we hier iets aan veranderen!

Zo ontstonden er vaste momenten waarop de leden samenkwamen om te vergaderen en te brainstormen over manieren om een positiever beeld van psychisch kwetsbaar zijn naar voor te brengen.

Al snel kwam men uit bij persoonlijke getuigenissen als middel om dit te bereiken. De koppen werden bij elkaar gestoken om een lezing in elkaar te boksen.

Men ging op weekend naar de Ardennen waar ze samen in kleine chaletjes hun levensverhalen begonnen uit te schrijven. Eerste contacten werden gelegd met andere patiëntenorganisaties en nog veel meer. Het vele zwoeg- en zweetwerk leidde er uiteindelijk toe een prachtige werking uit te bouwen.

De Werkgroep Ervaringsdelen en Destigmatisering bestaat nu uit ongeveer 30 à 40 actieve leden. Ze geven wekelijks vormingen en lezingen, gaan naar bijeenkomsten, werken mee rond het beleid van de geestelijke gezondheidszorg, en zetten zich nog steeds in voor een realistische beeldvorming van psychische kwetsbaarheid.

De inzet naar een realistische beeldvorming van psychische kwetsbaarheid doen we in de eerst plaats naar onze leden toe, door een forum te zijn voor mensen die hun persoonlijk verhaal willen delen. We gaan op zoek naar erkenning, herkenning en overeenkomsten. Als lid zie je al snel dat ieder zijn verhaal uniek is, en waar vooroordelen snel wegvallen blijft de kern over: we zijn allen mens, met krachten en kwetsbaarheden, rechten en plichten. Kortom, lotgenotencontact kan erg helend zijn tegenover zelfstigma, het kan je helpen om je eigen kwetsbaarheid te herdefiniëren, en je eigen kracht terug te vinden.

Verder zijn veel van onze leden ambassadeur van de WED naar de buitenwereld. Dit door engagementen in Mobil Teams, beleidsvergaderingen, vormingen en getuigenissen. Hiermee tonen we samen wat psychische kwetsbaarheid voor ons betekent, en hoe wij met herstel en ervaringsdelen en ervaringsdeskundigheid aan de slag gaan.

Sommigen tonen zich door er te staan en mee te bouwen aan een positieve GGZ, terwijl anderen hun verhaal brengen in de vorm van een getuigenis, gedichten, schilderijen, collages,… Ieder draagt op zijn eigen wijze manier bij aan onze werkgroep, met als centraal doel, nog steeds, realistische beeldvorming van psychische kwetsbaarheid. Dit in balans met de unieke eigenschappen en krachten die ons mens maken.

 

Beeldmateriaal

Creatieve werken